Richtlijnen & protocollen

Wat zijn richtlijnen en protocollen?

Richtlijnen en protocollen zijn werkafspraken tussen de verschillende groepen zorgverleners. Richtlijnen zijn landelijke afspraken van de beroepsgroepen die beschrijven aan welke minimale kwaliteitseisen de zorg moet voldoen. Ze beschrijven welke zorg de zorgverlener in de gemiddelde situatie minimaal moet aanbieden. Protocollen zijn werkafspraken die regionaal invulling geven aan de landelijke richtlijnen. Ze beschrijven hoe de verschillende zorgverleners in de regio met elkaar samenwerken.

Richtlijnen beschrijven dus WAT er volgens de beroepsgroep voor zorg moet worden aangeboden. In protocollen staat HOE de zorgverleners samenwerken om die zorg te leveren.

Omdat protocollen niet landelijk worden vastgesteld, kunnen ze per regio heel verschillend zijn.

Een overzicht van de richtlijnen voor verloskundigen vind je hier.

De richtlijnen voor gynaecologen vind je hier.


Risicoselectie en het verloskundig vademecum

De beroepsverenigingen van verloskundigen en gynaecologen hebben op landelijk niveau afspraken gemaakt over welke zorgverlener zij wanneer het meest geschikt vinden om zwangerschappen en bevallingen te begeleiden. Die afspraken staan in het verloskundig vademecum.
Het verloskundig vademecum is oorspronkelijk ontwikkeld voor verzekeraars. Het beschreef welke vrouwen in aanmerking kwamen voor duurdere ziekenhuiszorg, zodat de verzekeraars dat zonder discussie zouden vergoeden. Tegenwoordig is het hét belangrijkste instrument voor risicoselectie. De lijst wordt ‘de VIL’ genoemd, de Verloskundige IndicatieLijst.


Afwijken van de richtlijnen

Richtlijnen en protocollen beschrijven het zorgaanbod. Dat wil niet zeggen dat jij verplicht bent om dat aanbod te accepteren. Het kan zijn dat jij andere zorg wilt ontvangen dan je volgens de afspraken wordt aangeboden. Je mag hier altijd om vragen. Zorgverleners kunnen (en mogen) namelijk altijd beargumenteerd van de richtlijnen of protocollen afwijken. Omdat zorgverleners het soms lastig vinden om daar concreet invulling aan te geven, is eind 2015 een gezamenlijke leidraad vastgesteld: de Leidraad verloskundige zorg buiten de richtlijnen . Deze leidraad biedt zorgverleners concrete handvatten hoe om te gaan met verzoeken van zwangeren om zorg buiten de richtlijnen om te ontvangen.